Ο Σκάρος του Κίτσου

Ο Κίτσος Χαρισιάδης θεωρείται ένα από τα καλύτερα κλαρίνα της γενιάς του. Η δράση του τοποθετείται στην περιοχή της Κληματιάς στα Ζιτσοχώρια όπου ζει και εργάζεται από το 1910, που παντρεύεται, έως το 1968 που πεθαίνει. Παρόλο που δεν μετακινείται σε άλλες περιοχές ο Χαρισιάδης γίνεται γρήγορα γνωστός για το ταλέντο του και την περίοδο 1929-1931 μεταβαίνει στην Αθήνα όπου και ηχογραφεί 24 κομμάτια.1 Ανάμεσα σε αυτά είναι και “Ο Σκάρος” τον οποίο τον ηχογραφεί 2 φορές το 1930, αρ.δίσκου CO-DG-61 (G-56) και το 1931, αρ.δίσκου HMV-AO-1001 (OW-248-1).2 Και στις 2 ηχογραφήσεις τον συνοδεύει ο Δημήτρης (Μήτσος) Χαλκιάς με το βιολί του. Πρόκειται για σύνθεση ελεύθερου ρυθμού που απαντάται σε όλα τα βαλκάνια συχνά με το όνομα “Ντόινα”.

Ο Χαρισιάδης παίζει τον “Σκάρο” με κλαρίνο Ντο σε σύστημα Albert, όργανο πολύ διαδεδομένο την εποχή του μεσοπολέμου, στην τονικότητα της Λα ελάσσονας. Το κομμάτι παρότι κινείται πρωταρχικά στο μακάμ Νιγκρίζ χρησιμοποιεί σε μεγάλο μέρος του το μακάμ Καρτσιγάρ καθώς και στοιχεία από την ελάσσονα ανημίτονη πεντατονική κλίμακα η οποία είναι πολύ οικεία στον εκτελεστή λόγω της καταγωγής του. Ο Χαρισιάδης χρησιμοποιεί το κλαρίνο σε όλη του την έκταση, από το Μι κάτω από το πεντάγραμμο έως το Μι πάνω από αυτό. Αναπτύσει το κομμάτι σε 4 διαφορετικές ενότητες με καταλήξεις στην τονική και την δεσπόζουσα της Νιγκρίζ.

Ο “Σκάρος” του Χαρισιάδη είναι, εάν όχι η πρώτη, μία από τις πρώτες ηχογραφήσεις του σκοπού και σίγουρα η πιο δεξιοτεχνική, η δε επιρροή του στις μετέπειτα εκτελέσεις νεότερων μουσικών είναι εμφανέστατη.

Ο "Σκάρος" από την Third Man Records

Πηγές

1 King, Christopher C. Ηπειρώτικο μοιρολόι.

2 Harisiadis, Kitsos. Lament in a Deep Style 1929​-​1931. Third Man Records, 2018.  

 

Αναδημοσίευση από klarino.eu

Ηχογράφηση πάνω στο Μοιρολόϊ του Κίτσου Χαρισιάδη

Ο Κίτσος Χαρισιάδης γεννιέται στις 15 Οκτωβρίου του 1889 στη Βήσσανη του Πωγωνίου και βαφτίζεται Χριστόδουλος. Σε ηλικία 10 ετών μετακομίζει στην κωμόπολη της Ζίτσας για να μάθει τα παραδοσιακά τσιγγάνικα επαγγέλματα του χαλκωματά και του μουσικού. Εκεί μαθητεύει στο πλευρό του Θανάση Γιαννόπουλου (γεννημένου το 1857), σπουδαίου μουσικού που έπαιζε λαούτο, κλαρίνο και φλογέρα. Στις αρχές του 20ου αιώνα, την εποχή που ο Κίτσος μαθαίνει κλαρίνο, το όργανο υπολογίζεται ότι δεν έχει πάνω από 70 χρόνια παρουσίας στη Ήπειρο. Στις 25 Αυγούστου του 1910 ο Χαρισιάδης παντρεύεται την Λεμονιά Ευθυμίου στην Βελτσίτσα (Κληματιά) όπου μετακομίζει και ζει πλέον την υπόλοιπη ζωή του. Μαζί με την γυναίκα του απέκτησαν 6 παιδιά από τα οποία ενηλικιώθηκαν τα 4, η Σοφία, ο Γιάννης, η Ουρανία και η Λαμπρινή. Τα δύο άλλα - ο Βαγγέλης και η Διόχνω - πέθαναν μωρά. Για 55 περίπου χρόνια ο Κίτσος ζεί την Κληματιά και παίζει σε αμέτρητα πανηγύρια, γάμους και γλέντια. Μεταξύ 1929 και 1931 ταξιδεύει στη Αθήνα όπου ηχογραφεί 24 κομμάτια για 3 διαφορετικές δισκογραφικές εταιρείες. Πεθαίνει στη Κληματιά, στα Ζιτσοχώρια στις 8 Ιανουαρίου 1968.1

Μια από τις ηχογραφήσεις που κάνει την περίοδο ‘29-’31 είναι και ο σκοπός “Μοιρολόϊ Αρβανίτικο”. Το Μοιρολόϊ ηχογραφείται το 1931 με αρ. Δίσκου CO-DG-61(G-57). Ο Χαρισιάδης παίζει με κλαρίνο Do, ο σκοπός κινείται στην μείζονα πεντατονική ανημίτονη κλίμακα του Do με πολλές εναλλαγές στην ελάσσονα του ίδιου τόνου. Σε πάρα πολλά σημεία επίσης είναι έντονη η χρήση της κλίμακας του μακάμ Νιγκρίζ. Σχετικά με την παράλληλη χρήση της μείζονας και της ελάσσονας πεντατονικής γνωρίζουμε από αναφορές των παλαιότερων μουσικών ότι δεν είχαν την ίδια διακριτή εικόνα που έχουμε σήμερα οπότε δανείζονταν στοιχεία από το ένα περιβάλλον στο άλλο. «Ο Μέτης δεν τα ξεχώριζε, μαζί τα έπαιξε, σαν ένα πράγμα» αναφέρει ο Θωμάς Χαλιγιάννης.2

Το μοιρολόι διαρκεί 3:07 λεπτά και ο Χαρισιάδης παίζει στα 2 πρώτα πριν δώσει την σκυτάλη στο βιολί του  Δημήτρη Χαλκιά.3 Σε αυτά τα 2 λεπτά ο Χαρισιάδης ξετυλίγει εντυπωσιακά την υψηλή τεχνική του και την εντυπωσιακή ευαισθησία του, τεκμηριώνοντας με αυτόν τον τρόπο αυτό που ο ίδιος συνήθιζε να λέει, “Παίζω για να γιατρέψω τις ψυχές των ανθρώπων”.1

Το μοιρολόϊ που ηχογράφησα είναι βασισμένο πάνω στις φράσεις του σκοπού που ηχογράφησε ο Κίτσος Χαρισιάδης το 1931 “Μοιρολόϊ Αρβανίτικο” και είναι ηχογραφημένο με κλαρίνο σε Sib.

Το "Μοιρολόϊ Αρβανίτικο" από την Third Man Records

Πηγές

1 King, Christopher C. Ηπειρώτικο μοιρολόι.

2 Παπαγεωργίου, Βασίλης. Παρακαλαμιώτικο Μοιρολόϊ. Ιωάννινα 2020.

3 Harisiadis, Kitsos. Lament in a Deep Style 1929​-​1931. Third Man Records, 2018.

photo: Kyriaki

Αναδημοσίευση από Klarino.eu

Τα πελοποννησιακά καλαματιανά "Περδικούλα" και "Όλα τα πουλάκια" παιγμένα με ζουρνά και νταούλι.
Η ηχογράφηση έγινε κατά την διάρκεια της καραντίνας για τον κορονοϊό...
Οι 2 ζουρνάδες είναι ηχογραφημένοι από εμένα και το νταούλι με το πρόγραμμα hydrogen. Η φωτογραφία είναι της Κυριακής